Strona główna Warto wiedzieć

Kokcydioza indyków

Kokcydioza indyków

Kokcydioza jest jedną z najważniejszych chorób drobiu na całym świecie, wywołaną przez jednokomórkowe organizmy z rodzaju Eimeria.

Eimeria spp jest pasożytem wewnątrzkomórkowym o skomplikowanym cyklu rozwojowym, odbywającym się w zwierzęciu jak również w środowisku zewnętrznym. Ptaki zakażają się poprzez spożycie wysporulowanych (inwazyjnych) oocyst - jest to forma rozwojowa kockcydiów, która jest oporna na czynniki środowiska. Ze względu na  dużą rozrodczość pasożyta szybko dochodzi do kumulacji oocyst w środowisku, a tym samym do wybuchu choroby.

Kokcydioza to główny problem występujący u kurcząt rzeźnych i kurcząt odchowywanych na nioski, niemniej jednak coraz częściej występuje także u indyków.

Diagnostyka, leczenie i profilaktyka kokcydiozy u indyków  jest bardziej skomplikowana aniżeli kokcydioza u kur rzeźnych. Ze względu na słabo wyrażone objawy zwłaszcza utrudniona jest diagnostyka.  Choroba ta wywołuje znaczne straty ekonomicznie związane przede wszystkim ze zmniejszonymi przyrostami masy ciała, pogorszeniem współczynnika FCR, gorszym wykorzystaniem paszy, co prowadzi do zróżnicowania stada pod względem masy ciała - stado zaczyna się różnicować. Często także zarażeniu kokcydiami towarzyszy nekrotyczne zapaleni jelit oraz powikłania powodowane nadkażeniami bakteriami beztlenowymi.

ETIOLOGIA I PATOGENEZA:

U indyków opisano dotychczas 7 gatunków Eimeria spp, z których 5 wywołuje zmiany morfologiczne w obrębie jelit. 

Patogenne: Eimeria  adenoides , gallopavonis , meleagrimitis , meleagridis.

Niepatogenne: Eimeria dispersa , subrotunda , innocua.

Rozwój choroby ogranicza się do młodych indyków, najczęściej ma to miejsce miedzy 3 a 6 tygodniem życia. Starsze ptaki wykazują dużą odporność.

W Polsce gatunkami, które najczęściej występują na fermach indyków rzeźnych sa:  E.adenoides, E.meleagrimitis i E.dispersa, najrzadziej natomiast występującym gatunkiem jest E.gallopavonis.


OBJAWY KLINICZNE:

W warunkach chowu fermowego przebieg kliniczny kokcydiozy u indyków jest mało charakterystyczny i zbliżony do obserwowanego przy histomonozie, krwotocznym zapaleniu jelit, wrzodziejącym zapaleniu jelit, nekrotycznym zapaleniu jelit czy salmonellozie.

Nasilenie objawów klinicznych zależy od stopnia inwazji, wieku, stanu odporności ptaków. U indyków zarażonych Eimeria spp, obserwujemy  osłabiony apetyt i pragnienie, pióra takich ptaków są nastroszone, dodatkowo pojawia się wodnista biegunka z domieszka śluzu i krwi, ptaki zbijają się w grupy, są dość głośne, piskliwe, szukają dodatkowego źródła ciepła, zaczynają się silnie różnicować. Ptaki mogą być odwodnione. Ponadto występuje obniżenie masy ciała, gorsze wykorzystanie paszy i zwiększone upadki. Zmiany anatomopatologiczne są typowe dla odcinka jelit, w którym pasożytują kokcydia. W przypadku E.adenoides ograniczają się do jelit ślepych, gdzie w zależności od stopnia infekcji widoczne są punkcikowate wybroczyny, śluzowy wysięk oraz serowate czopy stanowiące odlew jelit ślepych. W przypadku E.meleagrimitis zmiany lokalizują się w jelicie przednim i środkowym, gdzie obserwuje się zmiany krwotoczne, rozdęcie jelit oraz czopy. Zmiany wywołane przez E.galapavonis lokalizują się w odbytnicy, gdzie widoczne są żółty wysięk oraz owrzodzenia.



DIAGNOSTYKA:

Trudności w diagnostyce kokcydiozy indyków wynikają z niespecyficznych objawów klinicznych i zmian anatomopatologicznych. Obraz sekcyjny w przebiegu kokcydiozy indyków w porównaniu z kurczętami jest mało charakterystyczny. Przy tym, dość  szybo mogą następować zmiany od łagodnych nieżytów błony śluzowej do ostrych nekrotycznych czy krwotocznych zapaleń.  Rozpoznanie opieramy na podstawie mikroskopowego badania zeskrobin z nabłonka jelitowego, oraz określenie liczby oocyst w gramie kału metodą McMastera. Badaniami morfologicznymi z zastosowaniem mikroskopu świetlnego ciężko jest rozróżnić gatunki kokcydiów pasożytujących u indyków, dlatego do tego celu używa się metod biologii molekularnej. Dzięki reakcji łańcuchowej polimeryzacji  (PCR) udało się zidentyfikować charakterystyczne fragmenty DNA poszczególnych gatunków indyczych Eimeria spp.

Niespecyficzny obraz kału przy kokcydiozie


Na  zdjęciach widoczne są zmiany wywołane przez Eimeria adenoides z przypadków klinicznych od  indycząt w 26 dobie życia


Zdjęcia z przypadków klinicznych indycząt zakażonych Eimeria meleagrimitis


LECZENIE I ZAPOBIEGANIE:

Tak, jak przy większości chorób występujących u drobiu, tak też w przypadku kokcydiozy przy zapobieganiu bardzo ważne jest przestrzeganie odpowiednich warunków higienicznych w czasie odchowu i okresie produkcyjnym, a także właściwie dobrana chemioprofilaktyka, która jest dotychczas najbardziej rozpowszechnioną formą zapobiegania chorobie. Polega ona na podawaniu w paszy kokcydiostatyków jonoforowych, tj: monenzyny, maduramycyny, lasalocidu, jak i chemicznych, do których zaliczamy diclazuril , robenidynę. Należy natomiast  ściśle kontrolować ich zawartość  w paszy. Z danych piśmiennictwa i praktyki wynika, że monenzyna wykorzystywan jest w chemioprofilaktyce kokcydiozy indyków bez skutków ubocznych w dawce 90 - 100 do 16 tyg. odchowu. Natomiast u ptaków dorosłych dawka ta jest znacznie mniejsza. Stosowanie kokcydiostatyków jonoforowych wiąże się również z ograniczeniami leczenia w przypadku wystąpienia zakażeń Ornitobacterium rhinotracheale (ORT), czy Mycoplasma spp. Jednym ze stosowanych przy tych chorobach lekiem jest tiamulina , która w polączeniu z kokcydiostatykami jonoforowymi prowadzi do zatrucia i wysokiej śmiertelności w stadzie, sięgającej nawet do kilkudziesięciu procent. W leczeniu kokcydiozy indyków najczęściej stosowaną grupą leków są sulfonamidy. Niemniej jednak wykorzystuje się również toltrazuril oraz chlorowodorek amprolium.

Obecnie na fermach indyczych dość często obserwuje się zachorowania wywołane przez kokcydia indycze.

Autor opracowania: lek. wet. Ireneusz Sokół

ZNAJDŹ DORADCĘ TASOMIX

Masz pytanie, dotyczące żywienia zwierząt?
Skorzystaj z naszej wiedzy.



WYBIERZ GRUPĘ PRODUKTÓW

Znajdź program
żywieniowy

Drób
Trzoda
Bydło
Króliki

TechnologiE

Światowe standardy w produkcji pasz

Bezpieczeństwo stanowi nadrzędny cel w produkcji pasz Tasomix. Jego realizację wspierają innowacyjne technologie (Granulator Kubex TMT) oraz wdrożone standardy: ISO 22000:2005 i QS.

czytaj więcej

Ponad 25 lat
doświadczenia

Światowe standardy produkcji

Partnerzy